Günümüzün hizla degisen is hayati ve teknolojileriyle beraber liderlerin üzerine düsen görev ve sorumluluklarda da bir artis söz konusu oldu. Yöneticilik vasiflarindan çok liderlik vasiflari önem kazandi.
Lider in yönetici den ayrildigi temel nokta bir otorite ve yöneten figürü olmaktan çok iletisime açik, çevresindekilere kendi motivasyonuyla esin kaynagi olan, yönetmek yerine kendisini de sürecin içine katarak çevresindekileri pesinden sürükleyen kisiligidir. Liderde kimi yöneticilerde eksik olan enerji vardir ve yarattigi sinerjiyle beraber kitleleri veya insanlari harekete geçirebilir.

Sürekli olarak üzerinde tartisilan bir diger konu ise Lider mi dogulur, lider mi olunur? sorusu... Dogustan da gelse, sonradan da edinilse iyi bir liderde olmasi gereken belirgin bazi özelliklerin oldugunu söyleyebiliriz.

Iyi bir liderin çevresindeki insanlari etkilemesi için olumlu, yenilikçi, cesur ve mantikli hareket etmesi gerekir.

Örnek liderleri lider yapan en ön emli özelliklerinden biri çevrelerinde akilli, harekete geçmeye hazir, sadik ve coskulu takipçilerinin olmasidir. Birçok lider tarafindan en çok yapilan hata, takipçilerinden kaçmak ya da güçlü takipçileri disarida tutmaya çalismaktir. Bunu yapmasinin ardindaki sebep; takipçilerden birinin onu gölgeleyebilecegi korkusudur. Aslinda takipçilere gösterilen güven, onlara kendilerini kanitlayabilecekleri görevler vermek ve onlarin gelisimleri ile kisisel olarak ilgilenmek bagliligi arttiran, sorumluluk bilinci uyandiran ve lidere karsi saygi duyulmasini saglayan etkenlerdir. Bunlarin sonucunda çalisanlarin performansi da artar. Ayni zamanda liderin is bölümü yapmasi kolaylasir ve böylece lider yeni ve stratejik konularla ilgilenmek için zaman ve enerji kazanir.

Insanlarin bir liderin pesinden gitmesi için kim oldugunu, neyi temsil ettigini, neler yapabilecegini ve vizyonunun ne oldugunu bilmesi gerekir. Bunu saglamanin yolu liderin çevresindeki insanlarla sik sik iletisim kurmasidir. Bir lider fikirlerini hem toplantilarda sözlü olarak hem de yazili olarak belirtmelidir. Lider, firma ile ilgili konulari kapsayan resmi ve gayri resmi grup toplantilarina katilmalidir. Çalisma arkadaslari ve meslektaslariyla sik sik bulusmalidir. Çevresindekilere önceliklerinin, deger verdigi seylerin ve hayallerinin neler oldugunu söylemeli ve yeteneklerini bilmelerine izin vermelidir. Becerilerini sergileyebilecegi ve kullanabilecegi firsatlari degerlendirmesinde fayda vardir. Kendi alaninin disinda da iliskiler gelistirmeli, bu iliskileri yeri geldiginde kullanmaktan çekinmemelidir.

Organizasyon hakkinda bilgilerini ve organizasyona karsi duyarliligini arttirmasi ve organizasyon konusunda nasil söz sahibi olabilecegini anlamasina yardimci olmasi açisindan iyi bir liderin sirket içinde olanlardan haberdar olmasi gerekir.Güçlü yönlerinin üzerine gitmelidir. Bu ayni zamanda zayif yönlerini anlamasina ve onlari gelistirmesine de yardimci olacaktir. Bir lider olarak çevresindeki insanlarin arkasinda durmali ve kendine güvenen, yetenekli biri oldugunu göstermelidir. Diger yandan yeni beceriler kazanabilecegi, yeteneklerini gelistirebilecegi durumlara girmekten kaçinmamalidir. Uzmanligini gelistirmek için meslektaslarindan, uzmanlardan ve takipçilerinden yararlanmasini bilmelidir. Baska insanlarla beraber çalisip, onlarin davranislarini gözlemlemelidir. Çalisanlarindan ve meslektaslarindan kisiligi ve isi hakkinda yapici elestiriler yapmalarini talep etmelidir. Firma içinde, okulda veya seminerlere giderek ders almaya devam etmesi, kendini gelistirmesi açisindan çok önemlidir.
Liderlik sadece en tepede yapilmaz, tüm pozisyonlarda yapilabilir. Bazi liderler yönetimde olmadiklari için umutlarini kaybederler. Sadece bir ünvanlari olmadigi için bir lider gibi davranamayacaklarini ve bu yönlerini asla gelistiremeyeceklerini düsünürler. Oysa hiyerarside bulundugu yerden lideri nasil etkileyebilecegini veya vizyonunu nasil degistirebilecegini düsünmeye baslamalidir.
Bir konuda yapacagi islerle kendini fark ettirmesi, daha büyük ve önemli islerin kapilarini açacaktir.

Liderlik olanaklarini arastirmak ve zor görevleri üstlenmek (altindan kalkabilecegi zor görevleri), yöneticinin farkinda olmadigi sorunlara çözümler bulmak ve sonra da ona çözümlerini sunarak kendini fark ettirmesi sonuçlarini verecektir.

Kendiniz olun ve kendinize güvenin. Olumlu bir izlenim, kendine güven, dogal bir koruma yaratacak ve baskalarinin liderden ilham almasini saglayacaktir. Bir liderin isteki rolü de, kisiliginin dogal bir uzantisi olmalidir. Eger böyle olmadigini fark ederseniz ya yanlis bir yerdesiniz demektir, ya baskasinin vizyonundan kendinizi görüyor ve yasiyorsunuzdur ya da degerlerinize ters düsen seyler için çalisiyorsunuz demektir. Birçok lider gelisip, büyürken; becerilerini ve yeteneklerini gelistirmek için çok çaba harcar. Gerçek liderleri lider yapan sey kisiliklerinin temel prensiplerine karsi olan seyler yapmamalaridir. Liderlik vasiflarinin dogal olmasi çok önemlidir; herhangi bir kriz veya stres aninda maskesi düsebilir.

Oyunun kurallarini bilmek çok önemlidir. Politik açidan uyanik olmalidir. Sirket politikalarindan ve alt politikalardan kesinlikle haberdar olmalidir. Sahip oldugu uzmanlik, sagladigi güven, gösterdigi basari ne olursa olsun, yanlis bir politika izlerse dogru karar verme yetisi asla gelismez. Liderler çogunlukla organizasyonlarinin politik ortami hakkinda tartisirlar. Bir liderin yapabilecegi en büyük hazirlik sirkette güç dengelerinin, politik aktörlerin , geçmislerini ve baglantilarini anlamaktan geçer. Ayni zamanda bu insanlarla beraber çalismayi da kolaylastirir.

Bir liderin verdigi sözden daha önemli bir sey yoktur; o yüzden verdigi sözleri yerine getirmesi çok önemlidir. Durumlari çok iyi degerlendirmeli ve pozisyonunu netlestirmesi gerekir. Güvenilmez bir lidere kimse saygi duymaz ve onun için risk almaz. Bu fikrini hiçbir zaman degistiremeyecegi anlamina gelmez. Yalnizca bu degisimi çok iyi degerlendirmeli ve yakinindakileri bundan haberdar etmelidir ki sasirmasinlar ve kararini anlasinlar. Kendi degerlerinize önem verin, düsüncelerinizin dogrulugundan süphe etmeyin.

Lider kisi, meslektaslarina ve is arkadaslarina ilgi ve özen göstermelidir. Onlarin sorunlariyla ilgilenmelidir. Firma ve çalisanlar olduklari için degil, birer birey olduklari için. Kim olduklarini, güçlü yönlerini, gelistirilmesi gereken taraflarini ögrenmeli, egitimleri için onlara görevler vermelidir. Ayni zamanda kisisel, is disinda ilgilendikleri alanlarini da bilmesi önemlidir. Kisaca iyi bir lider, çalisan insanlarin is disinda da birer hayatlari oldugunu unutmamalidir. Onlari tanimak, onlara iyi davranmak, ihtiyaçlarini ve degerlerini bilmek liderligin diger insanlarin gözündeki yerini güçlendirecektir.

Takim çalismasi çok önemlidir. Lider kim olursa olsun, isi yapanin takim oldugunu unutmayin. Is dagilimi yaparken dikkatli davranilmalidir. Kisilere uygun görevler vermek onlara güven duyuldugunu gösterir. Lidere destek veren onlardir, lider asla yalniz basina basardigini düsünmemelidir.

Iyi bir lider hatalardan ders çikarmasini bilir. Herkes hata yapabilir, bunlarin üzerinde fazla durmamak gerekir ama ayni hatalarin sürekli tekrarlanmasindan kaçinmak gerekir. Bir hata yapildiginda hemen çözüm yollari üzerinde odaklanin. Liderlik geçmise takilip kalmak ile degil, sürekli ileri gitmek ile ilgilidir.

Kaynak : Aksam