LYS sonuçlari açiklandi. Ögrencileri tercih telasi sardi. Ögrenciler hayatlarini etkileyecek bu büyük kararda en dogru seçimi yapmanin yollarini ariyor. Yapilan hatalar adaylarin tüm hayatini etkileyecek. Uzmanlardan üniversite adaylarina tercih tüyolari.

Sinav stresi bitti derken tercih telasi basladi. En az adaylar kadar aileler de kaygili. Adaylar, seçimlerini yaparken sadece üniversite okumus olmak için degil, kendilerine en dogru meslegi seçebilmek için çabaliyor. Gelecegi etkileyecek bu önemli kararda hata yapmamak herkes için önemli. Uzmanlara göre ise güzel bir gelecek kisinin kendine uygun meslegi yapmasindan geçiyor. Bunun için de adayin hangi isi yaparsa mutlu olcagini bilip bu yolda çalismasi gerekiyor. Ama seçimi her zaman üniversite adayi tek basina yapamiyor. Karar asamasina aday kadar aileler ve rehber ögretmenler de dahil oluyor. Iste en dogru tercih için uzmanlardan adaya, ailelere ve rehber ögretmenlerine öneriler:

Aileler az konusmali yorum yapmamali< br>Turgay Polat (Ugur Dershaneleri Genel Müdür Yardimcisi): Egitim sürecinde ögrencilerin yetenek ve ilgilerinin hangi alana yönelik oldugu belirlenmiyor. Bu sebepten bir üst okula geçerken sikintilar yasiyor. Tercih yaparken ögrenciler kendilerini tanimak adina internette var olan çesitli kurumlarin kullandigi kariyer belirleme testlerini mutlaka almali. Ya da bos bir kagida nasil bir ortamda çalismak istedigini yazmalilar. Daha sonra ise üniversiteleri gezerek alacagi egitimin nasil bir ise yarayacagini ögrenmeliler. Aileler de genelde gelecek kaygisi yüzünden çocuklarinin mutlulugu ve basarili olabilecegi alanlari yerine ileride is firsati daha fazla olan alanlara yönelmesi için çocuklarina baski kurarlar. Onlar sadece çocuklarinin pencerelerini genisletmeli ama o pencereden uzak durmalilar. Az konusmali, yorum yapmamali, çocuklarinin bakis açilari daraldiginda destek olmalilar.

Basarisiz olan tekrar denemeli
Sinavda yeterli basariyi yakalayamayanlar sansini denemeli. Tekrar deneyip basarili olabilirsin yaklasimi en dogru yaklasim. Tercih yapan adaylar üniversitelerin tanitim ofislerine gitmeli, internet sayfalarini arastirmalilar. Ayrica kendilerine uzak üniversitelerin web sayfalarini ziyaret etmeliler. En sonunda rehber ögretmenlerinin yardimlariyla tercih listesi olusturmalilar. Bu liste önce istek sonra basari sirasina göre yapilmali. Düsük puanli adaylar da tercih yapmali. Ancak seçimleri sadece herhangi bir yere yerlesmek adina olmamali. Sonradan mutsuz olacaklari okumayacaklari ama sadece çevrelerine bende kazandim demek için tercih yapmamalilar.

Önemli olan ileride meslegi severek yapmak
Celil Vardar (Final Dergisi Dershaneleri Rehberlik Koordinatörü): Ögrenci üniversiteye birkaç amaç için gitmek ister. Ya bilim üretmek için, ya bir meslegin donanimini alip meslek sahibi olmak için ya da üniversite kültürü almak için. Ülkemizde ise üniversiteye iyi bir meslek edinmek için gidiliyor. Bu sebeple tercihler de ailelerin tutumu, ekonomik duruma göre farklilik gösteriyor. Kimi aileler çocuklarini seçim konusunda özgür birakirken kimileri ise kendilerinin istedigi programlari tercih etmesi konusunda baski yapiyor. Aileler çocuklarina is bulma garantisi olan programlarin tercih edilmesi düsüncesini empoze ediyor. Çocuklarinin o programi severek oluyup okumayacaklarini, üniversiteyi bitirdikten sonra edindigi meslegi severek yapip yapmayacaklarini düsünmüyorlar. Çocuklari için en uygun programlari çocuk adina seçiyorlar.

Istege göre liste hazirlayin
Seçim asamasinda aday, rehber ögretmenlerden yardim almali. Çünkü bu ögretmenler adayin tercih listesini kendi isteklerine göre hazirlamasina yardim etmenin yani sira adayi bilgilendirir ve adayin dogru ve gerçekçi kararlar almasina yardim eder. 12 günlük süre tabii ki tercih için yeterli degil ama ögrenci bu konuda daha önce arastirma yapmis olmali. Seçim asamasinda ögrenciler önce isteklerine göre bir liste hazirlamali, sonra rehber ögretmenlerden tercih öneri listesi almali. Bilgi sahibi olmadigi programlar, üniversiteler hakkinda programlar hakkinda bilgileri "www.yok.gov.tr" adresinden veya üniversitelerin sayfalarindan üniversite ve bölümler hakkinda bilgi toplamalilar. Tercihlerde Basari Sirasi ni esas almak bana göre daha dogru. Kilavuzda 2009 verilerine göre bir program için bulunan Basari Sirasi ile En Küçük Puan bu yilin verilerine göre uyumlu degil. Bu nedenle ya sadece basari sirasini ya da sadece puani kullanmalilar.

Bu yil geçis yili, genis alanda tercih yapin
Dogru tercih için adaylara seslenen ÖSYM Baskani Prof. Dr. Ünal Yarimagan, "Bu yil geçis yili. Adaylar, ayrintilara girerek tercih yapmak yerine genis alanda tercih yapmali. Kilavuzdaki bilgilerle isteklerini ön plana tutarak seçimler belirlenmeli" dedi. Bu yil tercih sayisinin 30 a çiktigini belirten Yarimagan sunlari söyledi: "Yeni sistem ögrencilerin bilgilerini ölçtü ve bu seneki puanlar adaylarin yetenekleriyle dogru orantili oldu. Yapilan sinavlarda her dersin önemi artti. Bilgi ön planda tutulunca orta düzeydeki ögrenciler kenara attigi dersleri çalismak zorunda kaldi. Her derse ayri ayri önem verildi. Böylelikle de ders basari ortalamasi artti. Adaylar tercih yaparken isteklerini ön planda tutsunlar. Puanlari düsük olsa da istedikleri bölüme girmek için küçük de olsa sanslari var."

Özelliginizi bilerek mesleginizi seçin
Uzman Psikolog Seyda Özdalga (DBE Davranis Bilimleri Enstitüsü): Dogru tercih ancak kisinin kendini tanimasi, meslegi tanimasi ve bu meslegin altyapisini olusturacak okulu tanimasiyla mümkün olur. Yasamin uzun bir bölümünü egitim süreci, sonraki bölümünü de mesleki yasam kapsar. Mesleki kararlarin olustugu dönem ergenlik dönemi ile çakistigindan genç gelecege yönelik karar verme konusunda kendine güvenli davranamaz. Karar vermeden önce aday öncelikle gerçekçi bir hedef olusturmali ve kisilik özelliklerini, ilgi alanlarini, yeteneklerini tespit edilerek kendisinin farkina varmali. Sosyal alani güçlü kisinin bilgisayar programciligi meslegini seçmek istemesi ya da analitik becerileri olmayan gencin genetik mühendisligini hedeflemesi gerçekçi olmaz. Ve sadece gerçekçi hedefler ögrenciyi basariya yaklastirir. Sonraki asama ise ögrencinin hedefledigi yüksek okulu, meslegi çok iyi tanimasi olmali. Ögrenci tercihten önce yapmayi düsündügü meslegi yapanlarla görüsmeli, meslegin görev ve sorumluluklarini ögrenmeli, is, kazanç imkanlarini ve çalisma kosullarini arastirmali. Kisi kendi özelliklerinin farkina en kolay ve çabuk meslek envanteri uygulamalariyla varabilir. Bu uygulamalari danisma merkezlerinde ya da dershanelerde bulmak mümkün.

Aileler baski yapmamali
Çogu aile tercih asamasina dahil oluyor. Ama genelde ailelerin yaklasimi ileride maddi olanagi yüksek ya da zamaninda kendilerinin yapamadigi mesleklere çocuklarini yönlendirmek oluyor. Bu yanlis bir tutum. Aile çocugun kisilik özelliklerini görmeli. Onlarin artik birer yetiskin oldugunu aileler unutmamali. Çocugunun ileride mutlu olacagi meslegi seçmesi için yol göstermeli, baski yapmamali. Istemeyerek gittigi okulu birçok ögrenci yarida birakiyor. Bunun disinda aday tercih yaparken olabildigince alternatifli seçim yapmali.


Yazan : Sebnem Arat Kaynak : Hürriyet IK