Topluluk karsisinda konusmak, neredeyse herkesi tedirgin eden zorlu bir deneyim. Ama is yasaminda basarili olmak istiyorsak, mutlaka bu becerimizi gelistirmeliyiz. Çünkü ancak hitabet sanatina hakim olanlar, kitleleri büyülüyor.

"Ceren Hanim, sirketimizi temsilen bu konusmayi sizin yapmanizi istiyorum." Yöneticisinin odasindan çiktiktan sonra rahat nefes alamadigini farketti. Sandalyesine oturup sakinlesmeye çalisti. Aslinda pek çok kisi için bir firsat olarak görülebilecek bu durum onun için felaketti. Ya sahneye çikarken ayagi takilirsa? Ya söyleyecekleri unutursa? Ya herkes ona gülerse? Rezil olursa? Acaba çok iyi hazirlansa birseyler degisir miydi? Kendisini 100 kisi karsisinda konusurken gözünün önüne getirince bile terlemeye basliyordu. Aslinda birebir iliskilerinde ya da toplantilarda çok rahat ve güzel konusan, fikirlerini son derece etkileyici bir sekilde ortaya koyabilen biriydi ama iste o kalabalik önünde konusma fikri bir anda bütün özgüvenini kaybetmesine sebep olu yordu. Kendisini çok kötü hissediyordu. Nasil üstesinden gelecekti bu isin?

Topluluk karsisinda konusmak.
Siz de yasadiniz mi yukarida bahsedilenleri ya da benzeri bir durumu? Kendiniz deneyimlemediyseniz bile eminim pek çok kez konusuldugunu duymus ya da bu tedirginligi yasayanlari gözlemlemissinizdir. Is hayatinda beraber çalistigimiz ya da tanidigimiz profesyonellerin içinde, bire bir iletisimde harikalar yaratan ya da muhtesem yazilar yazabilen ama is bir grubun önünde konusmaya gelince bir anda kendini ifade edemeyenler vardir. Bu kisilere göre topluluk önünde konusmak geçici bir akim. Ancak bu becerinin öneminin geçici oldugunu düsünenlere hatirlatmak isterim ki topluluk önünde nasil konusulacagina iliskin yazilar eski Misir ve Yunan sehir devletlerine dayaniyor. Özellikle Aristo nun günümüzden yaklasik 2300-2400 yil önce yazdigi "Konusma Sanati" (Rhetoric) adli kitabi bugün bile hala birçok çalismaya temel aliniyor. Özellikle kitlelerle iletisim kurabilmenin en saglikli yolunun onlarla konusmak, onlara hitap etmek oldugu dönemlerde topluluk karsisinda etkili konusma becerisi çok önemliydi. Çünkü bu, insanlari etkileyebilmenin, onlari yönetebilmenin, yönlendirebilmenin ve ardindan sürükleyebilmenin tek yoluydu. Hitabet alinan egitimin bir parçasiydi o dönemlerde. Geçmise dönüp inceledigimiz zaman dini, siyasi ya da kurumsal liderlerin neredeyse hepsinin hitabet yeteneklerinin çok kuvvetli olduklarini görüyoruz. Sonrasinda önemini kaybettigine inandigimiz bu becerinin bugün okullarda tekrar kazandirilmaya çalisildigini gözlemliyoruz. Ilkokullarda, çocuklara, her dönem verilen proje ödevlerini, sinifta bilgisayar ya da hazirladiklari diger görsel ve isitsel araçlarla, arkadaslarina sunmalari isteniyor. Gelecek nesil, bu konuda bizlerin yasadigi zorluklari yasamayacak gibi görünüyor, ne dersiniz? Peki ya bu konu ile daha önce ilgilenmemis olanlar, onlar ne yapmali? Kendilerini gelistirmeye mi çalismali? Kesinlikle evet. Günümüzde belli bir kariyer çizgisine sahip olmak isteyen her birey bu konuda hem temel bilgilere sahip olmali hem de pratik yapabilecegi ortamlar yaratmali... Peki ama neden? Neden topluluk önünde konusmak bugün tekrar önem kazandi?

Hitabet neden önemli?
Topluluga hitap edebilmek, büyük ya da küçük gruplar karsisinda etkili ve etkin konusabilmek artik gerçekten çok önemli. Rekabetin inanilmaz boyutlara ulastigi is dünyasinda, bireylerin çevrelerindekilere üstünlük saglayabilmelerinin yollarindan en önemlisi kendilerini sözlü ve sözsüz olarak en iyi sekilde ifade edebilmeleridir. Basarili olmak yetmez, bu basariyi yöneticilerinizin de görmesini saglamaniz gerekiyor. Durusunuz, görünüsünüz, konusmaniz ile, kisaca imajiniz ile karsinizdakilere basarili ve yetkin bir çalisan/yönetici oldugunuzu yansitmaniz, bu mesajlari verebilmeniz gerekiyor. Sadece birebir iletisiminizde degil, bir grup karsisinda da ayni sekilde basarili bir iletisim kurmaniz ve bu kisilere aklinizdakileri net ve etkileyici bir sekilde ifade etmeniz son derece önemli. Özellikle ilk kez karsilastiginiz bir topluluk önünde konusuyorsaniz, onlarda yarattiginiz ilk izlenim, sizi basariya götürecek yolda bir destek olacak ve belki de geleceginizi sekillendirecektir. Karsiniza yeni firsatlar çikmasina ve kariyerinizde güçlü adimlarla ilerlemenize yardimci olacaktir. Sizinle çalisanlari çok daha rahat motive edebilecek, onlari vizyonunuz etrafinda toplamakta zorlanmayacaksiniz. Yönetmek ve yönlendirmek daha kolay olacak. Ayrica sizi baskalarindan ayiran ve günümüzde pek nadir olan bir beceriye sahip olmaniz sebebiyle çevrenizdekilerden kolaylikla ayrilacaksiniz. Daha çok insan sizin fikirlerinizi duyacak, daha çok kisi sizi taniyacak... Iliskiler aginiz gelisecek, hem is hayatinizda hem özel hayatinizda daha fazla insan olacaktir çevrenizde. Grup önünde rahat ve etkileyici olabilmek arkadas çevrenizi arttirmaniza yardimci olacagi gibi, kisilerin birlikte olmak istedigi bir birey haline gelmenize de yardimci olacaktir. Eminim arastirsaniz bu konunun neden önemli oldugunu gösteren sayfalarca yazi bulabilirsiniz ama bence sadece bu kadari bile bu konunun üzerine egilmek için yeterli...

Yoksa fobiniz mi var?
Eflatun, topluluk önünde konusma sanatini, insanlarin ruhlari üzerinde hakimiyet kurmak olarak tanimlar. Tabii ki bunu basarabilmek için önce kendi ruhunuza hakim olmaniz gerekir. Çogu insan yukaridaki örnekte oldugu gibi büyük gruplar söz konusu oldugu zaman bir korku yasar. Bazilarinda bu korku, panige ve nefes darligina sebep olan bir fobi haline dönüsmüstür ki tip dilinde adi glossophobia.. McCroskey in 1993 yilinda, Richmond ve McCroskey in 1995 yilinda yaptiklari arastirmalar sonucunda yetiskinlerin yüzde 70-75 inin topluluk karsisinda konusmaktan korktugunu/çekindigini bulmuslar... Hahner, Sokoloff, ve Salisch tarafindan 1993 yilinda yapilan bir baska arastirma ise deneyimli konusmacilarin yüzde 76 sinin konusma yapmadan önce ciddi bir korku ve stres yasadiklarini ortaya koymustur. Amerika da yine son dönemlerde yapilan arastirmalar ise topluluk önünde konusma korkusunun tüm korkularin hatta ölüm korkusunun bile önünde birinci sirada oldugunu gösteriyor. Yani eger bir tedirginlik yasiyorsaniz bile en azindan yanliz degilsiniz. Bu tür sosyal fobiler/korkular sonradan ögrenilme oldugu için asmak mümkündür diyor konunun uzmanlari, tabii ki bir uzmanin destegi ile. Ama pek çok kiside fobi seviyesine gelmemis tedirginlik ve korkulari asmak için kisinin kendisinin de uygulayabilecegi pek çok teknik var. Yeter ki o kisi bu konunun önemini farkedip, birseyler yapmak için harekete geçsin...

Siz de yapabilirsiniz.
Öncelikle size önerim ayna karsisina geçip pratik yapmaniz. Kamera kullanimi da size kendinizi daha sonra izleyerek ve sesinizi dinleyerek degerlendirme yapma firsati verecektir. Kendinizden ne kadar emin olursaniz, o kadar az tedirginlik hissedersiniz. 430 üniversite ögrencisi ile yapilmis bir çalisma(Grice, G. L., & Skinner, J. F. Mastering Public Speaking, 5th Edition. Boston: Allyn and Bacon, 2004), gençlerin kendilerini basarili bir konusma yaparken canlandirdilari takdirde konusma öncesi tedirginlik ve streslerini daha kolay yendiklerini ortaya koymus. Gözlerinizi kapatin ve konusmanizi yaparken herkesin sizi ilgiyle dinledigini, sonunda büyük bir alkis ve begeni dolu bakislar karsisinda selam verdiginizi hayal edin. Ne kadar muhtesem bir duygu, degil mi?
Tabii ki gerçekte sizi korkutan ya da tedirgin edenin ne oldugunun farkina varmak da, onu yenme yolunda atilan büyük bir adim olur. Gerçekten nedir aslinda sizi tedirgin eden? Ne kadar gerçekçi? Olma olasiligi yüzde kaç? Nasil engelleyebilirsiniz? Eger daha önceden tedbir almaya firsat bulamadan o konusmayi yapmak zorunda kaldiysaniz, topluluk karsisina çikmadan hemen önce stresi yenmenizi saglayacak gevseme alistirmalari yapmanizi tavsiye ederim. Nefes ve kas çalismalari kendinizi daha rahat hissetmenizi saglayacaktir.

Sonsöz..
Topluluk karsisinda konusma sanati konusunda siz ne durumdasiniz? Kendinizi degerlendirmek ve bu konuda adim atmak için geç oldugunu mu düsünüyorsunuz? Yoksa zor mu geldi? Bu kadar isin arasinda bir de bu konuyla ugrasmak gereksiz mi geldi? O halde tekrar düsünün... Is dünyasini ve bu dünyaya damgasini vurmus insanlari dikkatle inceleyin...Ve harekete geçin!
Yazan : Rana Özseker Kaynak : www.kariyer.net