Kilo verme telasi sezonu açildi. Yaz yaklasir, mayolu günler gelirken, kadin erkek fark etmez, çogumuz kilo verme - form tutma derdine düstük. Çalisanlar için durum daha zor: Is güç yüzünden spor yapmaya vakit yok, isyerinde diyete uygun yemek bulmak zor, masabasinda çalisanlar gün içinde pek hareket de etmiyor, bunlara bir de tatlilari, hamur islerini rahat rahat yiyen is arkadaslari eklenince kilo vermek hepten zorlasiyor. Peki ne yapacagiz? Isyerinde mümkün oldugu kadar hareket etmek, ofise siparis vermek yerine disariya çikip yemek, eve dönerken servisten, otobüsten birkaç durak önce inip yürüyüs yapmak önerilerden bazilari.

Yaz yaklasirken herkeste - yine - kilo verme telasi basladi. Çalisanlarin isi çalismayanlara göre daha zor. Vakitleri kisitli, istedikleri türden diyet yiyeceklere rahat ulasamiyorlar, is seyahatleri, toplantilar, yogun çalisma temposunda ana ögünleri bile atlayabiliyorlar. Çalisma hayatiyla birlikte beslenme sekli degistigi için kilo problemleri yasiy orlar. Yani kilo vermek zor ve bahane bol!

Fakat bu çalisirken diyet yapilamaz demek degil. Çalisirken de dogru beslenmek ve fazla kilolardan kurtulmak mümkün.

Çalisma hayati ile daha hareketsiz bir yasam basliyor, uzun süreli çalisma saatleri, düzensiz beslenme fazla kilolara sebep oluyor. Diyetisyen Sümeyra Sahinler çalisan kesimin kilo verme konusunda çalismayanlara göre daha zorlandigini söylüyor. Çünkü kisi çalismadiginda ögünleri, yemek saatleri daha düzenli olabiliyor. Evlerinde kendi yaptiklari yemekleri yiyor, yaglarini kendilerine göre ayarlayabiliyorlar. Spor için de daha çok vakitleri oluyor. Fakat çalisanlarda durum degisiyor. Ise yetisme telasiyla kahvalti yapmadan evden çikip, disaridaki yüksek yagli ve kalorili simit, pogaça gibi besinlerle kahvaltiyi geçistiriyorlar. Ise gömülüp, ögünleri atliyor, uzun süre aç kalabiliyorlar. Karinlarini, sirkette çikan yemeklerle yahut sokaktan getirttikleriyle, büfelerde, hamburgercilerde doyuruyorlar. Tabii bu yemekler asla evde yapilanlar gibi olmuyor, yagli, agir olabiliyor.

Aksam, spor yapacak, yürüyecek vakti veya mecali olmayabiliyor insanlarin. Özellikle de, is çikisi alisveris yapan, yemek pisirip sofra kuran kaldiran, çocuklarla ilgilenen çalisan kadinlarin. "Ben spora vakit bulamiyorum cümlesini kabul etmiyorum" diyen Sahinler, herkesin gün içinde kendine ayirabilecegi bir 30 dakikanin oldugunu düsünüyor.

Is yerlerinin çalisanlari için dogru beslenme konusuna çok egilmediklerini belirten Sahinler, düzenli bir sekilde çalisanlara beslenme konusunda egitimler veren, kilo problemi ya da hastaligi olanlar için diyet menüler, salata barlar olan kurum mutfaklarinin da mevcut oldugunu söylüyor.

Spora vakit yoksa günlük diyete dikkat
Isyeri Hekimligi ve Is Güvenligi Dernegi (IHID) Yönetim Kurulu Baskani Dr. Mansur Yurt, sirketlerin çalisanlarinin kilo sorununu genelde diyetisyen yardimiyla yemeklerin kalorilerini ayarlayarak çözmeye çalistiklarini söylüyor. Sektörlere ve isin agirligina göre günlük kalori ihtiyaci hesaplaniyor. 2.700 kalori olan ortalama günlük ihtiyaç, agir islerde 5.000 kaloriye kadar çikabiliyor. Pek az sirket spor salonu ve sabah jimnastgi uygulayarak kilo sorununu ve kas iskelet hastaliklarini önlemeye çalisiyor. Insanlarin da kalori ayarlamayi ve degisik kalorilerle beslenme gerekliligini bilmediklerini belirten Yurt, büyük sehrin trafik yogunlugu da eklenince insanlarin kendilerine daha az zaman ayirdiklarini ve ekonomik güçlükler nedeniyle spor salonuna gitmenin güçlestigini söylüyor. Bilinçli firmalarin is sagligi ve güvenligini kurarak bu konuda çalisanlarina egitimler verdigini, diyetisyen çalistirarak ve hatta bizzat spor tesislerini kurarak önemli adimlar attiklarini belirten Yurt, sirketlerde genelde yüksek kalorili yemeklerin çiktigini ya da fast-food tarzi beslenmenin tercih edildigini söylüyor.

Ofis ortamlari daha az fiziksel eforun harcandigi ortamlar. Dolayisiyla kilo alinmasa bile vücuttaki kas dokusu azalarak yerini yag dokusuna birakiyor. Yurt, bu durumun çalisanlarda kondisyon düsüklügüyle birlikte birçok hastaliga davetiye çikardigini söylüyor: "Vücuttaki yag oranindaki artisi ve kas iskelet hastaliklarinin olusumunu önlemek için hiç olmazsa yarim saatte bir yerimizden kalkip ofis içerisinde hareket etmeliyiz. Ofiste yapabilecegimiz birçok egzersiz yöntemleri mevcut. Ayrica düzenli ve dengeli beslenmeye dikkat edilmelidir. Spora vakti olmayanlarin mutlaka günlük diyete dikkat etmeleri gerekiyor. Ara ögünlerde gereksiz aperatiflerden de kaçinilmali." Yogun is stresinin önemli kilo alma sebeplerinden oldugunu belirten Yurt vücutta stresle birlikte kilo almaya neden olan hormonlarin arttigini, düzenli is hayati olan insanlarda obezitenin daha az sorun oldugunu söylüyor. Sürekli seyahat, toplanti, yogun is temposunda olan kisilerin kilo vermesi ya da kilolarini korumalari kolay olmuyor. Yurt hiç olmazsa ana ögünlerin kaçirilmamasini ögütlüyor: "Kesinlikle fast-food beslenme seklinden kaçinilmali. Mümkün ölçüde sebze-meyve, baklagiller ve beyaz et agirlikli beslenmeye gayret edilmeli."

Arkadaslar kilo almada etkili
Kilo almadaki önemli etkenlerden biri de birlikte çalistiginiz is arkadaslariniz. Genele ayak uydurmak için ikram edilen tatlilardan yemek, kalorili yiyecekleri birlikte tüketmek kilo artisina neden oluyor. Aciktin mi? Yemege inelim mi? Canim tatli bi seyler yemek istedi, çikolata, baklava, bisküvi ister misin? E hadi bana da ver bir tane... diye baslayan diyaloglar, tartida kilo olarak geri dönüyor.

Ofis çalisanlarinin, ki bu kisiler çogunlukla günün 8-9 saatini ayni çati altinda geçiriyor, en önemli ortak mevzularindan biri yemek. Ofis arkadaslarinin sizin yemek aliskanliklarinizi etkiledigi bir gerçek. Diyet merkezleri de bunun için is yerinde grup diyeti yapiyor. Sistem söyle isliyor: Hizmeti veren sirket is yerinize geliyor ve bir tarama yapiyor. Bu taramada obezite riski belirleniyor. Ardindan grup diyeti hizmeti almak istedigini belirten çalisanlar, durumlarina göre gruplara ayriliyor ve haftada yarim saat toplu olarak diyetisyenle görüsüyorlar. Bu hizmeti veren Ota Güzellik Merkezleri Direktörü Dr. Tülay Akvardar, "Grup diyetine katilmaya karar veren kisilerden, önce kan tahlili isteniyor, vücut analizi yapiliyor. Diyetisyen bunlari degerlendirerek herkesin ayri ayri nasil bir diyetle zayiflayabilecegini belirliyor. Herkesin bir diyet günlügü oluyor. Diyetisyenle yapilan haftalik görüsmelerde herkesin günlügüne bakiliyor, kaç kilo verdigi belirleniyor. Bu sürecin grup halinde yürütülmesinin faydasi, gruptaki kisilerin birbirlerini çok iyi anliyor, birbirlerinin anlattiklarinda kendi durumlarini görüyor olmalari." Akvardar, sirketlerin özel saglik sigortasi yaptirdigini ama is yükünden çalisana doktora gidecek zaman taninmadigini söylüyor: "Özellikle masa basi çalisanlar, kapali mekanlarda çalisanlar ofiste tencere yemegi yiyemedigi için fast food a yöneliyorlar. Çalisanlar masa basinda oldugu için aldiklari kaloriyi yakamiyor; kapali alanda çalisanlar oksijen eksikligi, kapali olmanin psikolojisi ile daha çok atistirmaya yöneliyor ve ortaya gün geçtikçe artan, obeziteye kadar varan saglik sorunlari beliriyor. Çalisanin sürekli kilo almasi kisisel görünümü yüzünden demotive olmasinin yani sira mide rahatsizliklari, sirt agrilari ya da nefes düzensizligine kadar birçok saglik sorununa yol açiyor. Bu da gözle görülmeyen soyut bir neden olarak is performansinin düsmesine neden oluyor. Isverenlerin bu hizmeti çalisanlarina saglamasi hem sagliklarinin düsünülmesi yönünden hem de onlara özel bir uygulama baslatilmasi açisindan olumlu gelismeler kaydettiriyor."

Dikkat edilmesi gerekenler
Diyetisyen Sümeyra Sahinler in çalisirken kilo verebilmek için önerileri:

Her zaman güne dengeli bir kahvalti ile baslanilmasi gerekir. Börek, pogaça tarzi besinleri sik tüketmemekte fayda var.

Sabah ise giderken veya dönerken servisten veya otobüsten 2-3 durak erken inip küçük yürüyüsler yapilabilir.

Ofiste küçük, kol, bacak, omuz hareketleri firsat buldukça yapilabilir.

Gün içinde merdivenler daha sik kullanilabilir.

Hareketi artirmak için firsatlar yaratip ayaga kalkip hareket etmek gibi küçük aktiviteler biraz olsun enerji harcamaya yardimci olur.

Gün içinde sikça tüketilen mesrubat, çay ve kahve yerine, bitki çaylari veya su tercih edilmeli.

Tatli ihtiyaci meyvelerle karsilanabilir.

Ögle yemeklerinde imkan oldukça siparis vermek yerine, disari gidip yemek yemek tercih edilmeli. En azindan bu sekilde günlük aktivite biraz olsun artirilabilir.

Disarida yenecek yemeklerin yüksek yagli ve kalorili yiyecekler olmamasina dikkat edilmeli. (Kizartmalar, fastfood, makarna gibi...)

Daha çok izgara tavuk, kepekli sandviç, ton balikli salata gibi yemekler tercih edilmeli.

Beyaz ekmek yerine kepekli ekmek, pirinç pilavi yerine bulgur pilavi gibi kan sekerini hizli yükseltmeyen glisemik indeksi düsük besinler tercih edilmeli.

Kurumlarda çikan yemekleri yerken de dikkat edilmesi gerekir. Yemegi susuz sekilde almak, salataya yüksek kalorili soslar kullanmamak gibi...

Gün içindeki abur-cubur diye tarif edilen besinler kaldirilmali. 2-2,5 saatte bir metabolizmanin çalismasi için küçük ögünler yenebilir. Bunlar örnegin meyve, kuru meyve, ceviz, badem gibi kabuklu yemisler, yagsiz bir tost, süt veya yogurt olabilir, seçenekler daha da zenginlestirilebilir.

Toplantida ara ögün
35 yasindaki Murat Kahraman Ürün Gelistirme Yöneticisi olarak çalisiyor. 112 kg a çikinca diyet yapmanin kaçinilmaz oldugunu farketmis ve 92 kiloya düsmüs. Diyetisyenden yardim alan Kahraman haftalik düzenli ölçümler ve programlarla ilerliyor. Isyerinde 8 saat ve evde de en az 3-4 saatini bilgisayar basinda geçiren Kahraman, düzensiz ve sagliksiz beslenince asiri sekilde kilo almanin kaçinilmaz oldugunu söylüyor: "Haftada en az 3-4 gün kardiyo agirlikli spor yapmaya özen gösteriyorum. Ögün ve ara ögünlerimde neler yiyecegim belli. Diyet listelerime uymaya özen gösteriyorum ama çalisirken herhangi bir beslenme listesine tamamen uyabilmek çok mümkün degil. Diyetisyenim ile bu sorunlari paylasarak daha esnek programlar uyguluyoruz. Çalisma arkadaslarim toplantilarin ortasinda ara ögünümü çikartip yememe alistilar." "Bilgisayar basinda çalisan biri olarak gün içinde parmaklarim hariç çok hareket etmemi gerektiren bir isim yok" diyen Kahraman gün içerisinde gideremedigi hareket ihtiyacini mesai saatleri disinda spor yaparak gidermeye özen gösteriyor. Merdiven yerine asansör kullanmaya, gidecegi yerlere yürüyerek gitmeye çalisan Kahraman günlük çalisma temposu içinde çogunlukla hizin sagliktan önce geldigini söylüyor.

Stres yeme istegini artiriyor
26 yasindaki Burcu Mercan SAP danismani olarak çalisiyor. Diyetisyen yardimi almayan Mercan, gittigi spor salonundaki egitmenlerden tavsiye aliyor ve her gün yediklerini http://diyet-gunlugu.blogspot.com adresine yaziyor. Kilo almasinin baslica nedeninin hareketsizlik oldugunu belirten Mercan, masabasi isi yapmanin kilo aldirdigini söylüyor: "Hem sürekli oturur vaziyette çalisiyordum hem de sürekli hazir gidalarla besleniyordum. Bir de sabahlari kahvalti etmektense yoldan alinan pogaça-simit tarzi yiyeceklerle karnimi doyuruyordum. Öglen yemekhanede yedigimiz yemekler çok yagli ve kalori hesabina uygun degil." Sabahlari daha erken kalkarak kahvaltiyi evde yapan Mercan, ögle yemeklerinde salata ve yogurda agirlik veriyor. Çalisma hayati da diyeti etkiliyor. Isi yüzünden yurtdisina sik sik seyahat eden Mercan, bu nedenle düzeninin sürekli bozuldugunu söylüyor: "Ne diyet kaliyor, ne spor. Bir de stres faktörü var tabii ki, stres bende yeme istegini artiriyor ve canim daha çok tatli istiyor."

Çalisanlarin diyet yapma konusunda en büyük problemlerinden biri vakitsizlik. Özellikle hem iste hem de evde çalisan kadinlar kendilerine ayiracak çok az vakit bulabiliyor. Yemege mümkün oldugu kadar az zaman ayirmak için, sabahlari ya simitle, ya sandviçle doyuruyorlar karinlarini; aksam yemekleri de ayni sekilde ya fast-food ya da evde mikrodalgada 5-10 dakikada isitilip yenen tarzda donmus gidalar ya da en kolay yemekler olan kizartmalarla geçistiriliyor. Yemege ayrilacak vakit yok, diyen Mercan ne yemek yapmaya ne de oturup yemeye zaman oldugunu söylüyor.

Diyet yapanlar isyerlerinde istedikleri tür yiyeceklere ulasmakta da zorlaniyorlar. Genelde yemekhanede yemek yiyenler kisitli seçenekler nedeniyle diyetlerini yapmakta güçlük çekiyor.

Yazan : Zeynep Mengi Kaynak : www.yenibiris/HurriyetIK