Ingiltere nin en deneyimli NLP egitmenlerinden birisi olan Seymour la röportaji yine bir NLP Trainer olan Belgin Ögrek yapti. Ayni zamanda TFT düsünce alani terapisi uygulayicisi olan Ögrek, Egitimde NLP uygulamalarina yönelik Türkiye çapinda seminerler veriyor. Asagida daha önce Kisisel Gelisim dergisinde yayinlanan iki uzman arasindaki NLP söylesisini okuyacaksiniz.
Röportaj Temmuz 2005 te yapilmistir.


Belgin Ögrek: NLP yolculuguna nasil ve ne zaman çiktiniz, anlatir misiniz lütfen?

John Seymour: NLP yolculuguna nasil ve ne zaman mi çiktim? Uzun zaman önce, ta 80 li yillarin baslarinda, galiba orta yas krizine girdigimde. Bir degisim dönemiydi. Egitim ve ögretimde bir alt yapim vardi, ve ben farkli bir seyler yapmak istiyordum. Hangisinin daha iyi ve etkili oldugunu anlamak için farkli psikolojiler, basta insan merkezli psikoloji, psiko-terapiler, karsilikli danisma (co-counseling), biyoenerji, gibi bir çok farkli seyleri arastiriyordum. Iste bu sirada NLP ile ugrasan bir hanimla tanistim. NLP yi ilk kez o zaman duydum. Sinir Dili Programlamasindan bahsedince, ben de o da nedir? dedim. Ögrenme ve gelismeyle ilgili dedi. NLP, öznel deneyiminin nasil isledigini inceler. Ve tabii ki önemli, zira NLP dünyanin en iyi psikoterapistlerinin, müsterilerinin degismelerine yardim ederken nasil bu kadar etkili olduklarinin modellenmesinden ortaya çikmistir. Iste NLP bu kaliplari senin ve benim ögrenebilecegimiz sekilde tasvir eder. Bu da bana ilgi çekici geldi. Bu olay, NLP ile karsilastigim yil olan 1982 de oldu. 1995 e gelene kadar Amerika da John Grinder in yaninda uygulayici egitimi ve usta uygulayici egitimimi tamamlamis, tam zamanli NLP egitimi isimi kurmustum. Demek ki bunu duyup tam zamanli isi kurmam, bu becerileri aktarmak suretiyle geçimimi kazanip kazanamayacagimi anlamam üç yilimi almis. Iste böyle karsilastim.

B.Ögrek: NLP de becerilerinizi gelistirmenize geçmiste egitimci olmanizin katkisi oldu mu?

J.Seymour: Oldu galiba, ama ben bunun pek farkinda olmadim. Çünkü NLP çok farkliydi, daha geleneksel egitim yaklasimlarina tamamen farkli bir yaklasimdi. Geçmisimle ilgili olarak su kadarini söyleyeyim: ögrencilerimin aldigi sinav sonuçlari okuldaki diger 30 ögretmenin en iyileri kadar iyi idi. Ama ben yeni bir ögretmendim, çok deneyimim yoktu ve birden dedim ki; John sen demek ki bir seyleri dogru yapiyordun ki bir sürü iyi sonuç aldin." Ama o ana kadar neyi dogru yaptigima dair hiçbir fikrim yoktu. NLP nin bana ögrettigi su idi: dogal olarak becerili ögretmenin becerilerini modelleyebilir ve bunlari baskalarina aktarabilirsin. Bu, ögretmen egitiminde önemli olabilirdi. Bana sorarsaniz, bu egitimdeki en büyük sirlardan biriydi. Iyi ögretmenler nasil ögretiyorlar? Ögrencilerini nasil hevesli hale getiriyor, onlari nasil ögrenmeye sevk ediyorlar? Çogu kez iyi bir psikoterapist gibi, çok bireysel, çok farkli, öngörülmesi çok zor. Ancak kaliplar uydu. Böylece NLP, seçkin ögretmenlerin nasil ögretmenlik yaptiklarina dair bana epeyce fikir verdi. Bu da bizi NLP nin egitimde nasil kullanilacagi konusunda ilk kitaplardan birini yazmaya sevk etti.

B.Ögrek:Kaç kitap yazdiniz? Ilerde baska kitaplar da yazacak misiniz? Ayrica yazmis oldugunuz kitaplardan bahsedebilir misiniz? Ve ne zaman yazdiginizdan? Kimler için? Ne için?

J.Seymour: Ta ilk baslarda, Joseph O Connor ve ben, ikimizin bir NLP kitabi yazmaya ilgisi vardi. Bu da bir giris kitabiydi, zira o zamanlar -sanirim yil 87 idi- pazarda bir bosluk vardi. Dolayisiyla Joseph ve ben su soruyu sorduk: "Insanlar iyi bir NLP giris kitabindan ne bekler?" Biz de elimizden geleni yaptik. Adi Introducing NLP ( NLP ye Giris) oldu. Sonuçlara bakarsak, ise yaramisti. Su anda 40 dilde ve hala eskisi kadar çok satiyor. Sonra yine Joseph le birlikte bir egitim kitabi yazdik, NLP ile Egitim. Sonra yollarimiz ayrildi. Joseph harika bir yazardir, yazmayi da sever. Ben ögretmeyi yazmaya tercih ettim, bu nedenle çogunlukla NLP kurslari açtim. Derken meslektasim olan Martin ile birlikte, yakin zamanlarda DK isletme yönetimi dizisi için, Zirve Performans üzerine bir kitap yazdik.
Bu kitap, özellikle Çin de çok basarili oldu. Zira orada su anda gelismekte olan bir pazar var. Birkaç tane daha yazabilirim belki ama benim ilk tercihim gruplarla çalismak ve ögretmek. Bu nedenle köseme çekilip birazcik daha vaktim olana kadar, yazma konusunda yakin zamanli herhangi bir planim yok. Beni ilgilendiren bir takim seyler var. Birisi, biz insanlarin kendimizi iyiye dogru dönüstürebilecegimiz, gelistirebilecegimiz, yasadigimiz süre içinde daha çok büyüyebilecegimiz en etkin stratejileri aramaktir. Bu nedenle, dönüsümün düsünce ve davranis kaliplari (memes) üzerine bir kitap olabilir belki. M-E-M-E-S in anlami insan kültürlerinde yayilan düsünce ve davranis kaliplaridir. Bu biraz ihtisas isi ama ilgimi çok çekiyor. Bana göre, hem bireysel hem de toplu olarak daha hizli ögrenmeye ve degismeye baslamazsak, bu gezegende çok büyük problemlerimiz olur. Bundan nasil kurtulacagimiz belli degil. Bana öyle geliyor ki sahip olmaya deger bir gelecek konusunda yeni düsünce sekillerine ve bir takim yeni vizyonlara ihtiyacimiz var.

B.Ögrek: Peki, NLP egitimde nasil kullanilabilir ya da uygulanabilir? Egitimciler bundan ne elde edeceklerdir?

J.Seymour: Bu oldukça büyük bir soru, o zaman gelin asama asama gidelim. NLP egitimde nasil ise yarayabilir? Egitim alaninda bir takim mükemmel ögretmenler var. Dogustan yetenekli ögretmenler var, çocuklara ilham verirler, çocuklar güdülenir ve ögrenirler, hem de baska yerde oldugundan çok daha fazla ögrenirler. Soru su: Bu nasil oluyor? Mükemmel ögretmenlerin yaptigi nedir? Ögretmenlik egitimi dersleri almislardir, bu kurslar ise her zaman mükemmel ögretmenler yetistirmiyor. Yetenekli ögretmenlerin fiilen yaptiklarini modellemeyi arastirmak için önemli bir arastirma isi var. Düsünce ve davranis konusunda anahtar beceriyi tespit ederek, yetenegi olusturucu parçalarina ayirir ve bunlari ögretmen egitimi derslerine sokarsiniz. Ögretmenlik mükemmeliyetinin anahtar becerileri hangileri ise onlara odaklanabilirsiniz aslinda.

Bu beceriler nelerdir, arastirma gerçekten yapilana kadar, bilemem. Tahmin ederim ki farkli ülkelerde ve farkli kültürlerde farkliliklari olan ortak çekirdek beceriler olacaktir. Bu ülkede Açik Üniversiteye basvurduk, zira bu, buna benzer bir projesi olan en büyük ögretmen egitimi kurumudur. Bu proje için en yüksek seviyede birtakim yardimlar aldik. Ancak bu beceriler zamanlarinin çok çok ilerisindeydi, biz de buradan pay alamadik. Fakat sanirim o zamandan beri sartlar olgunlasti ve bu beceriler yakinda modern egitime girecektir. Bu ülkede, NLP nin ögrenmeyi hizlandirdigini gösteren daha esasli arastirmalara ihtiyacimiz var. Su anda eski ögrencilerimden biri, oldukça küçük NLP girdilerinin ileri egitimdeki sinav sonuçlarinda nasil bir iyilesme sagladigini göstermek için doktora çalismasi yapiyor. Doktora çalismasini bitirdiginde, olumlu sonuçlar alirsa -ki öyle görünüyor- NLP ile ögrenme verimliligini ve sinav sonuçlarini artirabileceginizi gösteren önemli bir arastirmaya sahip olacagiz.

Odak noktasi, çalisma becerilerini modellemek ve bu yolla, ögrencilere nasil ögrenilecegini ögretmektir. Demek ki ümit var. Ayrica, özellikle ögretmenler için tasarlanmis bir iki tane uygulamali NLP kitabi olmasi gerekir diye düsünüyorum. Su anda buna en yakin olani, Eric Jensen in, çok iyi olan ve hizlandirilmis ögrenme metodolojilerini NLP ile birlestiren, eserleridir. Ancak kanaatim odur ki, eger gelecege dogru yirmi ya da otuz yillik bir siçrama yaparsak, bu beceriler, yahut bunlara çok yakin olanlari ögretmen egitimi derslerinin merkezî bir parçasi olacaktir.

Böylece ögretmenlerimiz çok daha iyi olacak ve çocuklarimiz çok daha hizli ve çok daha fazla gelisecek. Ancak degistirmemiz gereken diger sey de müfredattir. Sizin ülkenizde nasil dir bilmiyorum ama ögretmenlerimizin çogu önceden hazirlanmis bir müfredatla adeta kipirdayamaz bir haldedirler. Zamani çoktan geçmistir ve çok az serbestlik saglar ki bu durum meslegi ögretmenlik olanlar için oldukça sevk kiricidir. Pek yakinda bir noktada müfredatin degismesi gerekir, zira artik su anla ilgisi kalmamistir. Bugünün dünyasinda yasayan çogu çocuklar açisindan yeterince uygun degil. Bu nedenler sanirim egitimde çok büyük bir degisim için sebep var ve NLP de bunda önemli bir rol oynayacak. Zaten isletme egitimi dünyasinda -ki isimizin çogunu burada yapiyoruz- bu, önemli bir ölçüde meydana geldi.

B.Ögrek:Sizin NLP kurslarinizin yüksek kalitede oldugu biliniyor. Kurslarinizda kaliteyi nasil devam ettiriyorsunuz?

J.Seymour: Bilmem. O konuda çok düsünüyorum ve elimizden geleni de yapiyoruz. Benim açimdan bu o kadar önemli bir soru ki beni hep büyüler. Ise yarayip yaramadiklarini anlamak için hep farkli seyler yapmaya çalisirim. Bir nokta hariç belli bir seye isaret edebilecegimi sanmiyorum: Kalite kontrolü problemi çözmek bir yana yaklasamadim bile. Dolayisi ile, bu kursta oldugu gibi, beni sürekli denemeye sevk ediyor. Bunu deneyebilir miyiz, belki bu daha çok ise arar, belki de su. Kursta ögrencilerden bir seyler ögreniriz ve yillar içinde çogu insan için çogu zaman isleyecek sekilde NLP becerilerinin nasil ögretilecegini kesfettik. Ama bu benim için ucu açik bir soru ve belki de bu onun bir parçasidir. Kaliteyi ancak, sürekli olarak ariyorsaniz gerçekten verebilirsiniz. Zaten buldugunuzu ya da ne oldugunu bildiginizi saniyorsaniz, o zaman kaliteyi kaçirdiniz demektir.

B.Ögrek:Ingiltere de ne zamandan beri NLP kurslari düzenleniyor, ve su anda ne safhadadir?

J.Seymour: Ilk kurslar 1980 ya da 1981 de basladigini saniyorum. Eileen Watkins-Seymour (hiçbir akrabaligim yoktur) ilk Amerikali NLP egiticilerini getirme girisiminde bulundu. Sonra 1985 te biz ve bir takim baska büyük organizasyonlar baslattik. Ilk bes yilda bes tane büyük egitim organizasyonu vardi. Fakat baska bir çoklari da vardi, bunlarin çogu geldi, geçti. Oldukça yüksek bir açilma-kapanma orani vardi, zira bu düsük maliyetli bir isletmedir ama sürdürülmesi hayli zordur.

Fiili egitimin her günü için arka planda epeyce çok sayida is günü vardir. Ve pazarlama ve satista da oldukça iyi olmaniz gerekir. yoksa yasayabilmesi için yeterli sayida insan bulamazsiniz. Tahminime göre Ingiltere de elli küsur farkli kurulus vardir. Çogunlugu oldukça küçük, birkaçi büyük. Diyecegim su ki, 1980 lerde NLP egitimi sifirken, bugün ise is dünyasi basta olmak üzere, genis bir yayilma alani bulmus ve önemli bir beceri kaynagi haline gelmistir. Gidin herhangi bir büyük sirkete, genellikle insan kaynaklari bölümünde, birkaç NLP uygulayicisi ve usta uygulayicilar bulursunuz. Fakat NLP nin etkisi bununla kalmamistir. Bazi tahminlere göre, NLP becerilerinin % 90 i baska isimler altinda yeniden etiketlenerek satilmaktadir. Bu da ana kültürün içine dogru bir yayilmayi temsil etmektedir. "Rapport" (karsilikli anlayisa dayali ilgi), "outcome" (arzu edilen sonuçlar) -ki bunlar NLP kelimeleridir- uzmanlik alanina ait kelimelerden bazilari, günümüz dilinin parçasi haline gelmistir. Bu yüzden NLP boyutunun ötesinde bir etkiye sahip oldugunu saniyorum. Tüm farkli alternatif insan psikolojilerinin arasinda, NLP, muhtemelen en büyük ve en faydali etkiyi yapmistir. Inaniyorum ki bunun sebebi gerçek insanlara gerçek yasamlarinda tekrar tekrar büyük fark yaratan temel becerilerin faydali olmasindandir.

B.Ögrek: NLP de degisim yasaniyor. Dynamic NLP (Dinamik NLP), New Lines in NLP (NLP de Yeni Hatlar) gibi yeni adlar veriliyor. Bu konuda ne düsünüyorsunuz?

J.Seymour: Himmm, zor.. ne diyebilirim ki? Pazar güçleri, markalama ve yeniden adlandirmada devamli denemelere yol açacaktir. Bununla birlikte, bir disiplinin canli kalmasi için, devamli degisim ve gelisim olmasi gerekir, aksi halde fosillesecektir. Tarihi bir kalinti olacaktir. NLP oldukça gayri resmi bir sekilde evrim geçirir, herkes yeni becerileri, modelleri ve kaliplari arastirmada, gelistirmede ve sunmada serbesttir. NLP toplulugu tüm dünyada veya herhangi bir ülkede, en faydali becerileri ve kaliplari etkin bir sekilde seçer. Bu yüzden bir disiplin ya da çalisma sahasi olarak NLP nin evrimine yol açan becerilerde bir çesit dogal seleksiyon vardir. Mesela, geçen on yilda, Ken Wilber in eseri, iyi sonuç verecek sekilde, NLP ile entegre olmaya basladi. Birçok insan Wilber i bugün yasayan en etkili filozof/psikolog olarak kabul etmektedir. Insan gelisiminin evreleri ve türleri konusunda en iyi haritalari verir ki bunlar, NLP nin dönüsüm becerileri için güçlü bir çerçeve saglamaktadir.

BELGIN ÖGREK KIMDIR?
Belgin Ögrek Samsun Anadolu Lisesi ve Hacettepe Üniversitesi Ingiliz Dil Bilimi ( Linguistics) Bölümünü bitirdi. Ögrek NLP Practitioner ve Master Practitioner egitimini Ingiltere de Centre NLP de, Trainer egitimini Bristol da John Seymour Associates te aldi. Ayrica Thought Field Theraphy TFT ( enerji odakli degisim) uygulayicisidir. 1997 yilindan bu yana çok sayida kurum ve organizasyonlarda Ingilizce ve Türkçe dillerinde "Egiticinin Egitimi" - " Beyin Temelli Ögrenme ve iletisim" alanlarinda seminerler vermektedir. Uluslar arasi beyin sagligi vakfi DANA Alliance For The Brain tarafindan organize edilen "Beyin Haftasi" etkinliklerini gerçeklestiren Türkiye deki ilk ve tek egitimci üyesidir.

JOHN SEYMOUR KIMDIR?
Dünyaci ünlü NLP (Sinir Dili Programlamasi) uzmanlarindan birisi olan John Seymour, danismanlik, egitmenlik ve yazarlik yapiyor. Seymour, ilk NLP egitimini 1982 de John Grinder daha sonra Richard Bandler ile yapti. 1985 yilinda ise Ingiltere nin en büyük NLP egitim merkezlerinden biri olan John Seymour Associates i bireysel ve organizasyon egitimleri gerçeklestirmek üzere kurdu.. Seymour halen, ulusal saglik ve egitim kurumlari dahil olmak üzere pek çok organizasyona danismanlik yapiyor ve egitimler veriyor. Pek çok dilde yayinlanan ve hala en çok satanlar arasinda olan NLP ye giris" ayrica " NLP ile Egitim" kitaplarini Joseph O Connor , " NLP ile Zirve performans" kitabini Martin Shervington ile birlikte yazdi. Egitim alaninda iki, Uygulamali Humanistik psikoloji alaninda bir üst lisans diplomasi var.

John Seymour Associates and NLP Training hakkinda daha fazla bilgi için:
Bireyler için kurslar: www.johnseymour-nlp.co.uk